Het CBS publiceerde deze week een rapport waar je even stil van wordt als je het op een verjaardagstaart legt: bijna een kwart van de 15-jarigen in Nederland heeft gescheiden ouders. In elke klas van dertig kinderen zitten er dus zeven die hun verjaardag twee keer vieren — of juist met pijn en moeite één keer. Over cadeaus praat bijna niemand in die situatie. Zonde, want het is meestal het makkelijkste stukje om wél goed te regelen.
Wat het CBS deze week publiceerde
In de publicatie De gezinssituatie van kinderen, 1995-2025 (17 september 2026) zet het CBS dertig jaar gezinsleven op een rij, gezien door de ogen van minderjarige kinderen. Een paar cijfers die blijven hangen:
- Het aandeel kinderen met gescheiden ouders steeg vooral tussen 1995 en 2015: van 16 procent naar een kwart. Sindsdien is het vrijwel stabiel.
- Van de 15-jarigen met gescheiden ouders woont inmiddels 24 procent met een stiefouder — in 2010 was dat nog 31 procent. Gescheiden ouders gaan dus minder vaak opnieuw samenwonen.
- In 2025 woonde 61,6 procent van die kinderen bij hun moeder, 20,5 procent bij moeder én haar partner, 12,1 procent bij hun vader en 3,4 procent bij vader én zijn partner.
- Het aantal kinderen met twee ouders van hetzelfde geslacht groeit, maar blijft onder de 1 procent.
Achter die percentages zit een heel praktisch gezinsleven: twee adressen, twee keukenladen vol opladers, twee kerstbomen. En twee keer de vraag "wat wil je hebben?".
Waarom cadeaus juist hier scheef kunnen lopen
Bij één huishouden overleg je even in de gang. Bij twee huishoudens gaat het anders. De ene ouder weet niet wat de andere koopt, opa en oma aan beide kanten vragen het los, en een kind dat twee keer jarig is, wordt heel goed in "eh, weet ik niet" zeggen. Drie dingen zie je dan gebeuren:
- Dubbele cadeaus. Twee keer dezelfde koptelefoon, en niemand durft te zeggen dat er eentje terug moet.
- De stille wedloop. Als je niet weet wat de ander geeft, neig je naar "iets groters". Kinderen voelen dat feilloos aan, en het is zelden gezellig.
- Het kind als doorgeefluik. De vervelendste rol van allemaal: zelf moeten vertellen wat het bij pappa of mamma al heeft gekregen.
Vijf dingen die het makkelijker maken
1. Laat het lijstje het werk doen, niet het kind
Het simpelste wat werkt: één plek waar staat wat je kind écht wil, waar allebei de huizen en alle opa's en oma's bij kunnen. Geen appjes die heen en weer gaan, geen kind dat de boodschapper is. Op een gratis verlanglijstje kan iedereen zien wat erop staat en zonder account aanvinken dat iets al gekocht is — je hoeft dus niemand te vragen om een profiel aan te maken of in te loggen. Het kind zelf ziet die vinkjes niet, dus de verrassing blijft intact.
2. Verdeel op categorie, niet op prijs
Een afspraak als "wij doen de grote wens, jullie doen kleding en boeken" voorkomt onderhandelen over bedragen — en dat is precies het gesprek dat meestal ontspoort. Categorieën zijn neutraler dan euro's.
3. Spreek één bedrag af als dat kan, en laat het daarna los
Lukt het wel om over geld te praten? Spreek dan een richtbedrag per gelegenheid af en controleer elkaar daarna niet. De ervaring van veel co-ouders: de eerste keer voelt het ongemakkelijk, daarna scheelt het jaren gedoe. In onze gratis checklist voor co-ouderschap staan meer van dit soort praktische afspraken.
4. Geef de stiefouder een eigen, kleine rol
Een kwart van deze kinderen woont met een stiefouder, en dat is vaak een zoekpuzzel: te groot uitpakken voelt geforceerd, niets geven voelt koud. Iets kleins en persoonlijks werkt bijna altijd beter dan iets duurs — de tijd samen weegt zwaarder dan het prijskaartje.
5. Twee feestjes is prima — twee keer hetzelfde niet
Er is niets mis met twee taarten. Maar laat de twee vieringen van elkaar verschillen: bij de één de vrienden, bij de ander de familie. Dan zijn het twee eigen momenten in plaats van een herhaling met andere gezichten. Hoe je dubbele cadeaus verder voorkomt, staat in dit artikel over dubbele verjaardagscadeaus.
Het geldt breder dan alleen scheidingen
Wat het CBS eigenlijk laat zien, is dat "het gezin" allang geen vast plaatje meer is: samengestelde gezinnen, eenoudergezinnen, twee moeders of twee vaders, opa en oma die een vaste dag draaien. Het cadeau-gedoe dat daarbij hoort is hetzelfde, of je nu gescheiden bent of gewoon met een grote, drukke familie zit. Over dat laatste schreven we eerder hoe je cadeaus coördineert binnen een grote familie.
December komt er aan, en dat is voor veel gezinnen met twee adressen de zwaarste maand van het jaar qua logistiek. Dit is precies de goede tijd om het één keer rustig af te spreken, in plaats van half november in een appgroep.
Zo begin je vandaag nog
Maak samen met je kind een gratis verlanglijstje — dat kost een paar minuten en kan zelfs zonder account. Deel de link met het andere huis en met de opa's en oma's, en laat het lijstje voortaan het gesprek voeren. Wie iets koopt, streept het af; niemand hoeft iets uit te leggen. Op zoek naar ideeën? De Cadeauzoeker helpt je op weg per leeftijd, interesse en budget.
Bron: CBS, "De gezinssituatie van kinderen, 1995-2025", 17 september 2026.
