Wees eerlijk: hoe vaak heb je "oh… wat leuk!" gezegd tegen een cadeau waarvan je meteen wist dat het de kast in zou verdwijnen? Je bent niet de enige. Uit onderzoek van Milieu Centraal (uitgevoerd door Norstat onder ruim duizend Nederlanders) blijkt dat maar liefst 71 procent weleens cadeaus krijgt die ze niet leuk vinden of niet gebruiken. Bijna een derde waardeert of gebruikt zelfs maar de helft of minder van alles wat ze krijgen. En het meest veelzeggende cijfer: 81 procent zegt er nooit iets van tegen de gever. We glimlachen, bedanken — en de geurkaars verdwijnt naar de plank met de andere geurkaarsen. Met Sinterklaas en kerst in aantocht is dit hét moment om het anders te doen.
De cadeau-paradox
Het wrange is: al die miskopen komen voort uit goede bedoelingen. We wíllen graag verrassen, dus we gokken. En gokken gaat mis. Volgens hetzelfde onderzoek laat een derde van de mensen ongewenste cadeaus letterlijk ongebruikt in de kast liggen, terwijl 89 procent zegt: geef mij maar mínder cadeaus, als het er maar eentje is waar ik écht blij van word. Tachtig procent vindt bovendien dat het bij cadeaus vooral om de intentie draait — niet om het prijskaartje.
Dat is geen pleidooi tegen cadeaus. Het is een pleidooi tegen míscadeaus: spullen die geld kosten, een plek in de kast bezetten en — laten we het duurzaamheidsaspect niet vergeten — uiteindelijk ongebruikt worden weggegooid. Zonde van je geld én van de spullen.
Maar een verlanglijstje is toch saai?
Dat is het misverstand dat de kastplanken vult. Een goed verlanglijstje verpest de verrassing niet — het bakent alleen het speelveld af. De ontvanger zet er dingen op waar die echt blij van wordt; de gever kiest wélk item, in welke uitvoering, en hoe het wordt gebracht. De verrassing zit 'm in het moment en de keuze, niet in de gok. Niet voor niets zegt 94 procent van de ondervraagden het liefst iets te krijgen dat ze echt willen of kunnen gebruiken. Toch deelt nu pas 30 procent actief een verlanglijstje — er valt dus nog een wereld te winnen.
En voor wie denkt dat lijstjes alleen voor kinderschoenen en decembermaanden zijn: juist bij volwassenen voorkomt een lijstje de drie klassiekers — het dubbele cadeau, de zoveelste kaars en de cadeaubon uit wanhoop. Over dat eerste schreven we al eerder: zo voorkom je dubbele cadeaus.
Zo pak je het slim aan
- Maak het lijstje samen bespreekbaar. Eén appje naar de familiegroep — "zullen we dit jaar lijstjes delen?" — en niemand hoeft meer te gokken. Grote kans dat iedereen opgelucht is. In een grote familie helpt het om de cadeaus even te coördineren.
- Zet er variatie op. Een goed lijstje heeft kleine en grotere wensen, zodat elke gever iets passends vindt bij elk budget.
- Laat gevers stiekem afstrepen. Op een Vlijstje-verlanglijstje kunnen gasten cadeaus reserveren zonder account — de ontvanger ziet niet wat er gekozen is, dus de verrassing blijft volledig intact.
- Sta open voor tweedehands en ervaringen. 61 procent vindt tweedehands cadeaus prima (mag dat eigenlijk?) en bijna driekwart wordt blij van een ervaring. Zet gerust een museumkaart, concert of vintage vondst op je lijstje.
Minder gokken, meer geven
Cadeaus geven blijft een van de leukste dingen die er zijn — als het raak is. Maak dus vandaag nog je gratis verlanglijstje (kost een paar tikken, account is niet eens nodig) en deel 'm met je omgeving vóór de volgende verjaardag, of vóór de Sinterklaas- en kerstdrukte. Dan hoeft niemand meer nep-blij te kijken. Ook niet jij.
