Stuurde jij het afgelopen jaar een bos bloemen, een taart of een cadeaupakket via Topbloemen, Toptaarten of Topgeschenken? Of kreeg je er zelf eentje? Dan kunnen je gegevens bij criminelen terecht zijn gekomen. Het bedrijf achter die webshops is gehackt, meldt NU.nl. En in dezelfde week had ook Smartbox, het bedrijf achter de Bongo-bonnen, een inbraak in zijn systemen. Precies nu iedereen cadeaus bestelt voor Sinterklaas. Wat is er gebeurd, en wat doe je ermee?
Wat er gebeurde bij Topgeschenken
Op 5 november ontdekte Topgeschenken dat onbevoegden in de IT-systemen zaten. Een deel van de gegevens is gekopieerd en meegenomen. Dat schrijft het bedrijf zelf in de vragen en antwoorden op zijn website. Het gaat om:
- namen en adressen
- e-mailadressen
- geboortedata en geslacht
- telefoonnummers, als je die had opgegeven
Het belangrijkste detail: het gaat om gegevens van klanten én van ontvangers. Je hoeft dus zelf nooit iets te hebben besteld om erbij te zitten. Kreeg je voor je verjaardag bloemen van je schoonmoeder, dan staan jouw naam en adres misschien ook in de buit. Betaalgegevens zoals je IBAN of creditcard zitten er volgens Topgeschenken niet bij. Die bewaart het bedrijf niet.
Hoeveel mensen geraakt zijn, is nog niet bekend. Topgeschenken zegt dat het iedereen informeert zodra dat duidelijk is. Het lek is gemeld bij de Autoriteit Persoonsgegevens en het bedrijf doet aangifte. De webshops waren een paar dagen offline, maar zijn inmiddels weer open. Alle wachtwoorden van klantaccounts zijn uit voorzorg gereset. Al geplaatste bestellingen worden gewoon bezorgd. Wel kun je voorlopig niet met een giftcard betalen, geen Fair Choice-cadeaubon bestellen en niet achteraf betalen via Riverty.
En bij Bongo
Smartbox ontdekte op 3 november dat een aanvaller toegang had tot een van zijn platforms, schrijft Bright. Daar zijn mogelijk namen en e-mailadressen van klanten ingezien. Wachtwoorden en betaalgegevens waren volgens Smartbox niet bereikbaar. Klanten met een geldige Bongo-bon krijgen een nieuwe activeringscode. Of de twee inbraken iets met elkaar te maken hebben, is niet bekend.
Waarom dit vervelender is dan het klinkt
"Het zijn maar een naam en een adres", denk je misschien. Maar kijk eens wat een oplichter nu van je weet. Je naam, waar je woont, wanneer je jarig bent, en dat iemand je ooit een cadeau stuurde. Daarmee schrijf je heel geloofwaardige berichten. Zeker in november en december, als bijna iedereen pakjes verwacht. Denk aan berichten als:
- "Er staat een cadeau voor je klaar, betaal nog € 1,95 bezorgkosten."
- "Je bestelling bij Topbloemen kon niet worden bezorgd, kies hier een nieuw moment."
- "Je Bongo-bon verloopt, activeer hem hier opnieuw."
- Een telefoontje van "de klantenservice" die je geboortedatum al weet, en daarna om je bankgegevens vraagt.
Dat je geboortedatum klopt, of je adres, zegt dus niets meer over wie er belt of mailt.
Wat je nu het beste kunt doen
1. Klik niet, maar ga zelf naar de site
Krijg je een mail of sms over een bestelling, een cadeau of een bon? Klik dan niet op de link. Typ zelf het adres van de webshop in, of open de app. Klopt het bericht, dan zie je het daar ook. Betaal nooit "bijna niets" via een link in een bericht. Dat kleine bedrag is meestal de truc om je bankgegevens te krijgen.
2. Nieuw wachtwoord, en nergens anders hetzelfde
Had je een account bij Topgeschenken, Topbloemen of Toptaarten? Dan moet je bij je volgende bezoek toch al een nieuw wachtwoord kiezen. Gebruikte je dat oude wachtwoord ook ergens anders? Verander het dan óók daar. Een wachtwoordmanager maakt dat een stuk makkelijker.
3. Bongo-bon? Gebruik alleen de nieuwe code
Heb je een Bongo-bon liggen voor een uitje of een weekendje weg? Wacht op de nieuwe activeringscode van Bongo zelf, en check op de officiële website hoe je hem gebruikt. Vraagt iemand je om een code of om geld om je bon "geldig te houden", dan is dat niet te vertrouwen.
4. Twijfel? Vraag het na
Weet je niet zeker of een bericht echt is? Bel de winkel op het nummer dat op de eigen website staat, niet op het nummer uit het bericht. Ben je toch ergens ingetrapt? Neem dan meteen contact op met je bank en meld het bij de Fraudehelpdesk. Topgeschenken heeft voor vragen over het lek ook een apart e-mailadres; dat staat in de vragen en antwoorden op de website.
Cadeaus bestellen voor een ander: even nadenken
Dit lek laat ook iets anders zien. Als je een cadeau laat bezorgen, geef je de gegevens van een ánder door: een naam, een adres en soms zelfs een geboortedatum. Dat doen we allemaal zonder erbij stil te staan. Een paar simpele gewoontes helpen:
- Vul alleen in wat echt nodig is. Een geboortedatum of telefoonnummer is voor een bos bloemen vaak niet verplicht.
- Bestel als gast als dat kan, dan blijft er geen account met al je ontvangers bewaard.
- Koop bij winkels die je kent. Twijfel je over een webshop die je via een advertentie vond? Lees dan eerst hoe je een nepwebshop herkent.
Eerder schreven we al over een datalek bij een pakketbezorger en over een digitale schoonmaak van je accounts. Die tips gelden nu ook.
Minder zoeken, minder risico
Hoe beter je weet wat iemand wil, hoe minder je hoeft rond te klikken op sites die je niet kent. Daarvoor is een verlanglijstje handig. Met een gratis sinterklaaslijstje zet iedereen zijn eigen wensen erop, met een link naar de winkel. Gevers kopen dan gewoon zelf, bij de winkel die ze vertrouwen. Wat al gekocht is, streep je af, dus niemand koopt iets dubbel. En wie meekijkt, hoeft geen account aan te maken.
Bronnen: NU.nl (9 november), Bright (9 november), vragen en antwoorden van Topgeschenken (bekeken op 10 november). Het onderzoek naar het lek loopt nog. Er kunnen dus nog nieuwe feiten bijkomen.
