Heb je een noodknop, alarmhorloge of seniorentelefoon bij je vader of moeder neergelegd? Dan is dit het moment om even na te vragen of dat ding straks nog werkt. Volgens onderzoek van EenVandaag draaien nog zo'n 30.000 tot 80.000 mobiele alarmsystemen op het oude 2G-netwerk, en dat netwerk gaat uit. Ouderenbond ANBO-PCOB roept kinderen van ouderen op om zelf te gaan kijken, en Tweede Kamerleden van D66, PRO en PVV stelden deze week vragen aan de minister. Wat speelt er, en wat kun je nu al doen?
Wat er precies stopt, en wanneer
Telecombedrijven zetten hun verouderde netwerken uit. Odido deed dat met 2G al in 2023. KPN stopt er op 1 december 2027 mee, en wil die datum niet opschuiven. Bij VodafoneZiggo is de datum niet openbaar: het bedrijf gaf die vertrouwelijk door aan het kabinet, en op de eigen website staat alleen eind 2026 als vroegste moment, schrijft EenVandaag. Reken dus niet op "dat duurt nog een jaar". Bij diverse knoppen die EenVandaag onderzocht, zat een simkaart voor het KPN-netwerk. Maar aan het apparaat zelf kun je niet zien of het 2G, 3G of 4G gebruikt, zegt brancheorganisatie WDTM.
Het probleem is dat niemand het je vanzelf vertelt. KPN kan zien dat een aansluiting 2G gebruikt, maar niet of daar een alarmknop achter zit. De simkaart zit vaak al in het apparaat als je het koopt. En als de knop niet meer werkt, merk je dat volgens WDTM zelf niet.
Waarom dit ertoe doet
Zo'n knop koop je precies voor die ene keer. EenVandaag sprak met de dochter van een 86-jarige man die 's nachts viel en op zijn noodknop drukte, maar er kwam niemand. Pas 's avonds vond de thuiszorg hem, na zeker twaalf uur. Wat er die nacht precies misging, is nooit uitgezocht; het apparaat werd zelfs maandelijks getest. Maar het laat zien wat het betekent als een alarm nergens aankomt. "Je denkt dat je veilig bent, maar het is schijnveiligheid", zegt de directeur van ANBO-PCOB.
Vijf dingen die je dit weekend kunt doen
- Maak een rondje langs de apparaten. Denk aan de noodknop om de hals of pols, een alarmhorloge, een seniorentelefoon met noodknop, maar ook aan een medicijndispenser of apparatuur voor zorg op afstand. Ook die kunnen volgens EenVandaag hun verbinding verliezen. Schrijf merk, type en leverancier op.
- Vertrouw niet alleen op het label. Een sticker met "4G" zegt niet alles. Volgens EenVandaag sturen sommige apparaten het alarm via 4G, maar vallen ze voor het gesprek met de alarmcentrale terug op 2G. Dan werkt dus maar een deel van de keten.
- Bel de leverancier en stel deze drie vragen. Werkt dit apparaat zonder 2G én 3G, ook als er gepraat moet worden? Op welk netwerk zit de simkaart? En als het niet blijft werken: ruilen jullie het om? WDTM zegt dat aangesloten leveranciers hun oude apparaten vrijwel allemaal hebben omgeruild; het risico zit vooral bij online winkels en verkopers aan de deur. Bij KPN-klanten kan een hulpnummer laten zien of een systeem op 2G of 3G zit, meldt de NOS. Voor andere netwerken werkt dat niet.
- Koop niets nieuws zonder navragen, en zeker niet tweedehands. EenVandaag kon zo'n apparaat nog gewoon bestellen via Bol, Amazon en Thuiszorgwinkel.nl, en kocht er ook een via Marktplaats. Bol, Thuiszorgwinkel.nl en LifeWatcher lieten na vragen weten advertenties aan te passen of producten om te willen ruilen. Vraag dus vóór je betaalt wat er na het einde van 2G gebeurt. WDTM heeft ook een keurmerk dat de hele keten controleert, van apparaat tot alarmcentrale.
- Test de hele keten, niet alleen het knopje. Spreek met de leverancier af hoe je kunt testen, druk op de knop en kijk of het alarm ook echt aankomt bij de juiste persoon. Staan de telefoonnummers nog goed? Weet de contactpersoon wat er van hem of haar verwacht wordt? Doe dit samen met je ouder, zodat die weet wat er moet gebeuren.
Ook bij de auto en het parkeren
Het gaat niet alleen om noodknoppen. ANBO-PCOB kreeg een melding van een vrouw uit Zeist bij wie het parkeerapparaat niet meer werkte, omdat ook dat op 2G draaide. En volgens Security.NL rijden er naar schatting twee miljoen auto's rond met een 2G- of 3G-systeem dat na een ernstig ongeluk automatisch 112 belt. Heb je een oudere auto? Vraag het dan bij je dealer na.
Wat er nog moet gebeuren
ANBO-PCOB wil een verkoopverbod op deze apparaten en noemt de huidige verkoop "bijna consumentenoplichting". De Kamerleden vragen onder meer wie er verantwoordelijk is voor het opsporen en vervangen, wie de kosten betaalt, of er een landelijke campagne komt en of kopers een beroep kunnen doen op hun recht op een deugdelijk product. De minister heeft drie weken om te antwoorden. Wacht daar niet op: bellen kost een kwartier.
Een goed cadeau is ook een cadeau dat blijft werken
Staat er bij jouw ouders een oud apparaat, en denk je met de feestdagen aan iets nieuws? Bespreek het dan samen en kijk eerst wat de leverancier aanbiedt. Rond de veiligheid in huis is ook meer te doen; bij ons stuk over vallen bij ouderen staan tips en cadeaus die in huis helpen. En wil je het voor de rest van de familie makkelijk houden, zet dan op een gratis verlanglijstje wat opa of oma echt nodig heeft, zodat niemand dubbel koopt. Een account hoeft niet eens.
Bronnen: EenVandaag (28-10), NOS (28-10) en Security.NL (29-10).
