De temperaturen zakken, de energieprijzen stijgen, en in duizenden huizen blijft de verwarming gewoon uit. NU.nl sprak deze week met bewoners, buurtwerkers en vrijwilligers in de Maastrichtse wijk Caberg. Hun verhalen zijn niet vrolijk, maar ze laten wel zien waar je als buur, familielid of collega het verschil kunt maken. Want energiearmoede is vaak onzichtbaar: wie de kachel uit laat, valt nergens op. In dit stuk lees je wat er speelt, en hoe je deze winter iemand in je omgeving kunt helpen, zonder dat het ongemakkelijk wordt.
Wat er speelt: verborgen energiearmoede
Volgens eerder onderzoek van TNO gaat in naar schatting 119.000 Nederlandse huishoudens de verwarming helemaal niet aan. Mensen met weinig geld zetten de verwarming vaak heel laag, zegt Anna Custers, lector Armoede Interventies aan de Hogeschool van Amsterdam, tegen NU.nl. Dat heeft gevolgen voor het comfort, voor schimmel in huis en voor de gezondheid. Huishoudens met een laag inkomen en een slecht geïsoleerde woning die veel gas gebruiken, worden volgens haar het hardst geraakt.
Buurtwerker Geerte Courtens van welzijnsorganisatie Trajekt in Maastricht ziet dat veel oudere mensen de verwarming niet aanzetten en 's avonds om zes uur naar bed gaan als het koud is. Het Rode Kruis ziet dat mensen vaker maaltijden overslaan nu de kosten stijgen.
Het kabinet opent in januari het Noodfonds Energie. Maar daar kom je alleen voor in aanmerking als je minstens 8 procent van je lage inkomen aan energie kwijt bent. Wie de verwarming uit laat, haalt dat niet. Het Noodfonds biedt dus geen oplossing voor deze verborgen groep, schrijft NU.nl. En het probleem zit niet alleen bij de laagste inkomens: volgens minister Hans Vijlbrief zien maatschappelijke organisaties veel aanvragen voor hulp bij brandstofkosten, energieafrekeningen en warme kleding in de koude maanden.
Zes manieren om iemand in je buurt te helpen
1. Geef warme kleding en dekens
Warme kleding staat dus echt op de lijst van wat mensen nodig hebben. Heb je een winterjas, een trui of een dekbed over? Breng het naar een kledingbank, buurthuis of voedselbank in de buurt. Vraag wel eerst wat ze kunnen gebruiken: schone, hele spullen in de juiste maten helpen meer dan een zak vol twijfelgevallen.
2. Geef wat er écht gevraagd wordt
Voedselbanken, buurthuizen en sinterklaasacties weten precies wat ze missen. Het ene buurthuis zoekt thermosflessen, de andere voedselbank zit juist om houdbare melk verlegen. Steeds meer organisaties zetten dat op een lijst. Werk je zelf bij een stichting? Met een Inzamellijstje op Vlijstje zet je gratis op een rij wat jullie nodig hebben, en zeggen gevers zonder account toe wat ze komen brengen. Zo krijg je geen dertig pakken pasta en geen enkele luier.
3. Kijk om naar de oudere buur
De ouderen die om zes uur naar bed gaan omdat het koud is, zie je niet als je er niet naar kijkt. Bel eens aan, drink een kop koffie, vraag hoe het gaat. Een gesprek is geen oplossing voor een hoge energierekening, maar het helpt wel om te merken of iemand hulp nodig heeft, en om de weg naar die hulp te wijzen.
4. Help met het papierwerk
Bij de voedselbank in Caberg gaat het gesprek vaak over het Noodfonds, vertelt vrijwilliger Nicole Ramakers aan NU.nl. Maar een deel van de mensen is laaggeletterd en kan zelf geen aanvraag doen. Komt het Noodfonds in januari open? Help dan iemand in je omgeving om te kijken of hij of zij in aanmerking komt, en met het invullen. Dat kost je een uurtje en kan voor de ander veel schelen.
5. Zet een goed doel op je eigen verlanglijstje
De feestdagen komen eraan, en veel mensen hebben eigenlijk alles al. Zet dit jaar eens een donatie aan de voedselbank of een buurtinitiatief op je verlanglijstje, in plaats van de zoveelste kaars of fles wijn. In ons stuk over een goed doel als cadeau lees je hoe je dat aanpakt zonder dat het zuinig of zweverig voelt.
6. Spullen over? Geef ze weg aan wie ze kan gebruiken
Een kachel die je niet meer gebruikt, een extra dekbed of een stapel winterkleding van de kinderen: gooi het niet weg. Met een weggeeflijstje zet je spullen die je wilt weggeven op een rij, en reserveren vrienden, buren of familie wat ze kunnen gebruiken. Wie het eerst komt, wie het eerst maalt.
Zit je zelf krap?
Dan ben je niet de enige, en het is geen schande om hulp te vragen. Een paar plekken om te beginnen:
- Je gemeente. Gemeenten hebben vaak eigen regelingen voor mensen met een laag inkomen. Vraag ernaar bij het sociaal loket of wijkteam.
- Het Noodfonds Energie. Dat gaat in januari open. Kijk dan goed naar de voorwaarden: volgens NU.nl ligt het sociaal minimum in 2026 op € 1.669 voor een alleenstaande en € 2.337 voor een samenwonend stel, en moet je minstens 8 procent van je inkomen aan energie kwijt zijn.
- Geldfit. Op geldfit.nl doe je anoniem een korte test en vind je hulp bij geldzorgen in je eigen gemeente.
Wil je je energierekening zelf beter in de hand houden? Lees dan ook hoe je je energierekening voor dit najaar voorbereidt, en voor de feestdagen onze tips over cadeaus geven met een krap budget.
Samen de winter door
Je hoeft geen grote actie op te zetten om iets te betekenen. Een warme jas wegbrengen, een buurvrouw opzoeken, een formulier invullen: kleine dingen maken deze winter een groot verschil. En wil je dat jouw familie dit jaar ook iets geeft aan een ander? Zet het op je gratis verlanglijstje. In een paar tikken klaar, account hoeft niet eens.
