Het is vandaag vrijdag de 13e. Voor wie bijgelovig is, is dat een dag om extra op te letten. Het is ook de laatste van dit jaar: 2026 had er drie, in februari, maart en november. De volgende is pas op 13 augustus 2027. Een mooie dag dus om eens te kijken naar bijgeloof rond iets waar wij veel van weten: cadeaus. Want er zijn cadeaus die je volgens oude gebruiken beter niet kunt geven. Een mes bijvoorbeeld. Of schoenen. Of een klok.
Eerst het goede nieuws over vandaag zelf. Daarna vier cadeaus die volgens bijgeloof ongeluk brengen, en wat je er in de praktijk mee doet.
Brengt vrijdag de 13e echt ongeluk?
Nee, daar is geen bewijs voor. Autoverzekering.nl bekeek voor een analyse die gisteren via ANP verscheen alle 558.034 verkeersongevallen die de politie tussen 1 januari 2021 en 9 november 2026 registreerde. Daarvan gebeurden er 92.228 op een vrijdag, dat is 16,5 procent. Vooral de vrijdagavond valt op: toen waren er 21.653 ongevallen, 29 procent meer dan op een gemiddelde avond van maandag tot en met donderdag.
Maar dat heeft niets met de 13e te maken. Volgens expert Jean-Paul Würsten van Autoverzekering.nl staat vrijdag de 13e niet bekend om extra ongevallen. "Dat beeld is iedere vrijdagavond te zien", zegt hij. Hij wijst op spitsdrukte, weekendhaast en slecht zicht in het najaar. Uit een enquête onder 1009 Nederlanders bij hetzelfde onderzoek blijkt dat 38 procent van de mensen met een rijbewijs rijden in het donker spannend vindt of het liever vermijdt.
Er is zelfs een aanwijzing voor het omgekeerde. Volgens Wikipedia komen er bij verzekeraars op vrijdag de 13e juist minder meldingen van ongevallen binnen dan op andere dagen. Dat meldde het Centrum voor Verzekeringsstatistiek. Mogelijk zijn mensen op zo'n dag gewoon wat voorzichtiger. Het bijgeloof is ook minder oud dan je denkt: de eerste Nederlandse vermelding van "vrijdag de dertiende" stond volgens dezelfde pagina pas in 1896 in de Leeuwarder Courant. En voor wie een moeilijk woord wil leren: de angst voor deze dag heet paraskevidekatriafobie.
Vier cadeaus die volgens bijgeloof ongeluk brengen
1. Een mes (of een schaar)
Dit is de bekendste. Een mes zou de vriendschap tussen gever en ontvanger "doorsnijden". De oplossing kent bijna iedereen: de ontvanger geeft een muntje terug. Zo is het mes geen cadeau meer, maar een aankoop. Hoeveel het muntje waard is, maakt niet uit. MAX Vandaag zocht het uit: waar het gebruik precies vandaan komt, is niet meer te achterhalen. Het bestaat al heel lang en is niet typisch Nederlands. Je komt het ook tegen in onder meer België, Duitsland, Scandinavië en delen van Azië. Sommige winkels doen er zelfs standaard een muntje bij.
Wat doe je ermee? Geef dat mooie koksmes gewoon. Plak er een muntje van vijf cent op, met een briefje erbij: "Deze krijg ik straks van je terug." Dat is geen bijgeloof, dat is een leuk verhaal aan tafel. Ideeën vind je bij de cadeaus voor de thuiskok.
2. Schoenen
In Duitsland krijg je het advies om je geliefde geen schoenen cadeau te doen. Loopt hij of zij daarna bij je weg, dan is dat jouw schuld, schrijft nieuwssite The Local in een overzicht van Duits bijgeloof. Messen staan in datzelfde rijtje.
Wat doe je ermee? Het echte risico van schoenen cadeau geven is niet dat iemand wegloopt, maar dat ze niet passen. Schoenen, en zeker sneakers of sloffen, zijn bij uitstek iets dat je alleen geeft als je de maat en het model zeker weet. Daar helpt een verlanglijstje beter bij dan een geluksmuntje.
3. Een klok
In de Chinese cultuur geef je geen klok cadeau. De reden is taalkundig: "een klok geven" klinkt in het Chinees hetzelfde als afscheid nemen van iemand die sterft. Dat staat in de lijst van ongelukstekens op de Engelse Wikipedia.
Wat doe je ermee? In Nederland is een wekker of wandklok een prima cadeau. Maar het is wel een goede les: een cadeau betekent niet voor iedereen hetzelfde. Geef je iets aan een collega, schoonfamilie of vrienden met een andere achtergrond, vraag dan gerust even wat gebruikelijk is. Niemand vindt dat een rare vraag.
4. Een paraplu
Dat je binnen geen paraplu mag opsteken, weet iedereen. Minder bekend is dat een paraplu cadeau doen volgens bijgeloof ook niet kan. Het zou kwade geesten lokken die zich eronder verstoppen, staat op de Wikipedia-pagina over bijgeloof.
Wat doe je ermee? Het is november in Nederland. Een goede stormparaplu is dan juist een cadeau waar iemand elke week iets aan heeft. Geef hem gewoon, en maak hem pas buiten open.
Het echte ongeluk bij cadeaus
Voor geen van deze vier is er bewijs dat ze ongeluk brengen. Net zo min als voor vrijdag de 13e zelf. Wat wél vaak misgaat bij cadeaus, is veel gewoner:
- Twee keer hetzelfde. Oma en tante kopen allebei hetzelfde spel.
- De verkeerde maat of kleur. En het bonnetje is zoek.
- Iets wat iemand al heeft. Of net vorige week zelf heeft gekocht.
- Iets waar niemand om vroeg. Dat belandt in de kast, of het wordt later doorgegeven aan iemand anders.
Daar helpt geen muntje tegen. Wel een lijstje. Als iedereen kan zien wat je graag wilt, en kan aanvinken wat al gekocht is, krijg je geen dubbele cadeaus en geen verkeerde maat. De ontvanger ziet zelf niet wie wat heeft gekocht, dus het blijft een verrassing. Vind je een lijstje delen eigenlijk een beetje brutaal? Lees dan eens wat we schreven over de etiquette van een verlanglijstje.
Wat kun je vandaag doen?
Morgen komt Sinterklaas aan in Nederland en over drie weken is het pakjesavond. Het is dus een goed moment om je lijstje te maken, vrijdag de 13e of niet. Zet erop wat je echt wilt, met de goede maat en kleur. Ook dat mes, die schoenen of die paraplu. Maak gratis je verlanglijstje en deel het met je familie. Het is in een paar tikken klaar en een account hoeft niet eens. Heb je zelf nog geen idee wat je moet geven? Dan helpt de Cadeauzoeker je op weg.
En rijd je vanavond in het donker naar huis? Doe dan rustig aan. Niet vanwege de datum, maar omdat het vrijdagavond is.
