Hier is een gek cijfer: de inflatie was in juni 2,9 procent — maar als je Nederlanders vraagt hoeveel duurder alles is geworden, schatten ze gemiddeld zo'n 8 procent. Bijna drie keer zo hoog, blijkt uit onderzoek van het CBS. We voelen met z'n allen dus véél meer prijsstijging dan er werkelijk is. Hoe kan dat — en wat betekent het voor iets alledaags als een cadeau kopen?
Waarom je brein je bedondert bij prijzen
Het CBS wijst op twee mechanismen. Eén: prijsstijgingen blijven plakken, prijsdalingen niet. Die ene keer dat je schrok van de kaasprijs onthoud je maandenlang; dat de stroomprijs zakte, registreer je nauwelijks. Twee: we rekenen met de boodschappen, niet met alles. Ons prijsgevoel wordt gevormd door wat we vaak kopen — eten, benzine, koffie onderweg — terwijl de officiële inflatie ook huur, elektronica en verzekeringen meetelt, waar prijzen veel rustiger bewegen of zelfs dalen.
Het gevolg: sinds de energiecrisis van 2022 is het gat tussen gevoel en werkelijkheid alleen maar groter geworden, ook nu de inflatie al lang weer normaal is.
Wat dat met cadeaus doet
Die scheve prijsbril zit ook op als we geven. Twee dingen zie je gebeuren:
- We denken dat "een leuk cadeau" niet meer te betalen is. Terwijl een cadeau van €20 echt niet wezenlijk minder koopt dan drie jaar geleden — het vóelt alleen zo. Onze gidsen vol vondsten onder de €15 bewijzen wekelijks het tegendeel.
- We compenseren onzekerheid met méér uitgeven. Wie geen idee heeft wat iets "hoort te kosten", gooit er voor de zekerheid een tientje bovenop. Zonde — zeker als het cadeau vervolgens toch niet gewaardeerd wordt.
Drie nuchtere ankers
- Spreek bedragen af in de groep. Een afgesproken budget verslaat elk onderbuikgevoel — niemand hoeft te gokken wat "normaal" is.
- Kijk naar de wens, niet naar het bedrag. Een verlanglijstje met wensen in verschillende prijsklassen laat zien wat iemand écht wil — en vaak is dat verrassend betaalbaar.
- Vertrouw de teller, niet het gevoel. Wie bijhoudt wat hij aan cadeaus uitgeeft (gewoon een regeltje per maand), ontdekt meestal: het valt mee. Het gevóel is de duurste adviseur die er is.
De conclusie van de econoom én de gever
Inflatie is emotie, zegt het CBS eigenlijk. En bij cadeaus is dat dubbel waar: niet de prijs bepaalt of iets goed valt, maar de vraag of het raak is. Wie raak geeft — met een lijstje, een afgesproken budget of gewoon door goed te luisteren — heeft van die 8-procent-onderbuik helemaal geen last. Meer besparen zonder gierig te worden? Lees ook cadeaus geven met een krap budget.
