Sta je bij de statiegeldautomaat met een tas vol blikjes, weigert dat ding er ineens eentje. Automaat kapot? Niet per se. Grote kans dat je een blikje vasthoudt dat hier nooit had mogen liggen. EenVandaag onthulde deze week dat er jaarlijks tientallen miljoenen blikjes zonder Nederlands statiegeldlogo illegaal ons land binnenkomen — en dat de georganiseerde misdaad daar miljoenen aan verdient.
Hoe die handel werkt
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) schat dat er per jaar 25 tot 50 miljoen van die blikjes in Nederland worden verkocht, meldt ook de NOS. Ze komen via Duitsland binnen; de frisdrank komt vooral uit Denemarken, het bier uit Polen. Het verdienmodel is pijnlijk simpel: een blikje cola kost bij een Duitse groothandel zo'n 37 cent en wordt hier voor ongeveer 60 cent verkocht — inclusief "statiegeld" dat nooit aan het Nederlandse systeem wordt afgedragen. Dat verschil verdwijnt in de zakken van de handelaren. Volgens ILT-directeur Edwin van Houten gaat het "al gauw om miljoenen euro's" en zit de georganiseerde criminaliteit er inmiddels bovenop.
Het gekke: de import van blikjes zonder statiegeld is verboden, maar de koop en verkoop ervan niet. Daardoor duiken ze op bij webshops, avondwinkels en zelfs maaltijdbezorgers — en merk jij er pas iets van als de automaat je blikje uitspuugt.
Zo herken je een blikje zonder statiegeld
- Geen Nederlands statiegeldlogo. Op een regulier blikje staat het "Statiegeld 15 cent"-logo. Ontbreekt dat, dan krijg je er bij de automaat niets voor terug.
- Buitenlandse etiketten. Deense of Poolse tekst op een blikje uit een Nederlandse (web)winkel is een rode vlag.
- Verdacht goedkoop. Een tray cola ver onder de supermarktprijs is zelden gewoon "een goede deal".
Koop je zo'n blikje, dan ben je dus twee keer de klos: je betaalt een prijs waar zogenaamd statiegeld in zit, én je kunt 'm niet inleveren. Bij een gezin dat wekelijks een paar trays frisdrank haalt, tikt dat stilletjes aan.
Statiegeld is stiekem een spaarpot
Even rekenen: een gezin dat per week tien blikjes en een paar grote flessen inlevert, haalt daar zo'n €2,50 per week uit. Op jaarbasis is dat ruim €130 — geld dat veel huishoudens nu laten liggen in de schuur of, erger, in de prullenbak. Maak er een gewoonte van: één vaste tas voor lege blikjes en flessen, en spreek af waar het statiegeld heen gaat. Leuke gezinsafspraak: het statiegeldpotje is voor cadeaus. Laat de kinderen sparen voor iets van hun eigen verlanglijstje — dan heeft al dat gesjouw naar de automaat ineens een doel.
En het milieu dan?
Statiegeld bestaat niet om ons te pesten: sinds blikjes geld waard zijn, belanden er aantoonbaar minder in de berm. Illegale blikjes zonder statiegeld ondergraven precies dat systeem — er is geen prikkel om ze in te leveren, dus verdwijnen ze in het restafval of op straat. Wie duurzaam wil geven én leven vindt in onze blog over duurzame en herbruikbare cadeaus meer ideeën die wél bijdragen.
De moraal
Check je blikjes, koop bij winkels die je vertrouwt, en lever alles netjes in. En dat statiegeldpotje? Koppel het aan een gratis verlanglijstje — in een paar tikken gemaakt, account niet nodig, en ineens spaart het hele gezin ergens naartoe.
